‘Ngủ đi, Harry!’ - Tiếng gọi của lòng trắc ẩn

Chắc hẳn, độc giả đã hơn một lần xúc động trước những trang viết về loài chó trong văn học như Tiếng gọi nơi hoang dã (Jack London), Chú chó vùng Flanders (Ouida) hay Con chó nhỏ mang giỏ hoa hồng (Nguyễn Nhật Ánh). Nếu Jack London viết về hành trình trở về bản năng hoang dã của Buck để khám phá giới hạn sinh tồn, còn Nguyễn Nhật Ánh gửi gắm thông điệp yêu thương và trách nhiệm qua lời kể của chú chó Bêtô, thì tiểu thuyết Ngủ đi, Harry! của nhà văn Vũ Ngọc Giao lại lay động người đọc bằng một câu chuyện thấm đẫm tình nghĩa và nhân văn.

Những trang đời gió bụi 

Ngay từ những trang đầu, người đọc đã bị cuốn vào cuộc đời gió bụi của nhân vật chính - chú chó Harry. Với giọng văn day dứt và cách sắp xếp tình tiết hợp lý, tiểu thuyết mở ra một số phận ngậm ngùi: từ một chú chó từng được yêu thương, chiều chuộng, Harry bất ngờ bị bỏ rơi khi gia đình chủ phải sang nước ngoài định cư.

Ba chặng đường đời của chú chó dũng mãnh gắn với ba cái tên: Harry, Quýt và Win. Nếu những ngày đầu khi rời vòng tay mẹ là quãng đời may mắn, êm ấm, thì những chặng đường tiếp theo lại là chuỗi tháng ngày đầy cay đắng. Thế nhưng giữa giông bão, Harry vẫn hiện lên như một chú chó thuần hậu, trung thành và giàu bản lĩnh. Xuyên suốt tác phẩm, bạn đọc luôn nhận ra ở Harry lòng tự trọng, tinh thần dũng cảm và khả năng tự lập đáng nể.

Từ ngày bị bỏ lại, Harry trở thành một kẻ vô thừa nhận. Chú phải tự kiếm ăn, nhiều lúc phải giành giật với đồng loại, chịu đựng những đòn roi và sự xua đuổi lạnh lùng từ con người. Những ngày đói khát, lang thang không chốn nương thân đã biến bộ lông trắng tinh từng được chăm chút của Harry trở nên lem luốc, bẩn thỉu vì bụi đường.

Rồi may mắn cũng mỉm cười với Harry vào một buổi chiều khi chú gặp bà cụ bán hàng rong. Bà đưa chú về sống trong căn nhà nhỏ ở một xóm lao động nghèo. Từ một chú chó lang thang đói khát, Harry như được hồi sinh với một cuộc đời khác và một cái tên mới: Quýt - mộc mạc mà thân thương. Ở bên bà, chú dần làm quen với nhịp sống mưu sinh vất vả. Mỗi chiều, chú lẽo đẽo theo bà đi bán hàng rong, bước cạnh đôi vai đã oằn xuống vì gánh đậu hũ nóng. Tiếng rao quen thuộc của bà đã thấm sâu vào tâm trí chú, nhắc nhở về giá trị của lao động và sự chịu thương chịu khó.

Nhưng bình yên ấy chẳng kéo dài. Bà cụ đột ngột đổ bệnh và được đưa vào bệnh viện cấp cứu. Đêm đó, Harry chờ bà trong thấp thỏm. Càng về khuya, nỗi lo càng hóa thành hoảng sợ, thôi thúc chú lao đi tìm kiếm. Lạc đường, Harry rơi vào tay kẻ xấu và bị đưa thẳng về lò mổ. Đây có lẽ là chương truyện ám ảnh nhất, khi chú buộc phải chứng kiến cảnh đồng loại lần lượt bị kéo đi, tiếng kêu hoảng loạn vang lên giữa mùi máu và sự lạnh lùng đến tàn nhẫn của con người. Trong khoảnh khắc phát hiện cơ hội thoát thân, Harry đã liều mình hành động. Thế nhưng, cũng vì bản năng giống loài và sự trượng nghĩa, chú lại bị níu kéo, mắc kẹt ngay trước ngưỡng cửa tự do.

Bằng tình yêu thương và sự thấu cảm, nhà văn Vũ Ngọc Giao đã để chú chó thông minh ấy gặp cậu bé Mít. Từ đây, Harry bước sang một chặng đời mới với cái tên khác: Win. Được cha con Mít cưu mang, chú không chỉ tìm lại mái nhà, mà còn tìm lại ý nghĩa của sự gắn bó. Chú vẫn cần mẫn lao động, vẫn sống tận tụy như một thành viên thực sự trong gia đình nhỏ ấy.

Có lần theo Mít đi qua những con phố quen, Harry bất chợt nhìn thấy căn nhà xưa, nay đã thuộc về một chủ khác. Chú sững lại trong ngậm ngùi rồi lặng lẽ quay đi. Và cũng trong buổi chiều định mệnh ấy, Harry đã gặp lại bà cụ thân yêu…

Thời gian trôi, bà yếu dần rồi qua đời. Sau ngày tiễn bà về miền mây trắng, Harry cũng đã già. Chú được đưa vào trung tâm bảo trợ động vật và thêm một lần nữa được chở che bởi một cô gái giàu lòng nhân hậu. Cuối đời, Harry mù lòa, sức tàn lực kiệt. Nhà văn khép lại câu chuyện bằng một cái kết ấm áp: cậu chủ cũ trở về, lặn lội đi tìm và cuối cùng đã gặp lại Harry. Đó cũng là giây phút chú chó trung thành từ giã cõi đời, ra đi trong vòng tay người chủ năm xưa.

Bài học nhân văn sâu sắc đánh thức lòng trắc ẩn

Nhà văn Nguyễn Đình Thi từng viết: "Tác phẩm văn học tốt sẽ có tác dụng làm cho con người như bừng thức tỉnh, tự nhận thấy rõ tâm hồn mình, thực sự tìm thấy mình". Quả vậy, tiểu thuyết Ngủ đi, Harry! của Vũ Ngọc Giao đã đánh động mạnh mẽ ý thức về nhân tính qua những chặng đời khắc nghiệt và những câu hỏi đau đáu cất lên từ một chú chó thông minh, giàu tự trọng và đầy bản lĩnh. Tác phẩm cũng là khúc ca về lòng bao dung của những con người lao động nghèo - những người phải đổ mồ hôi để mưu sinh nhưng vẫn giữ được sự nhân hậu trong tâm hồn. Đồng thời, câu chuyện còn ngợi ca vẻ đẹp trong trẻo của tuổi thơ, khi những đứa trẻ dù sống giữa đủ đầy vẫn biết yêu thương và chở che những sinh linh bé nhỏ.

ẢNH: NVCC

Với tình yêu thương và sự thấu cảm sâu sắc, Vũ Ngọc Giao đã hóa thân vào một chú chó để kể lại những thăng trầm đời sống đầy xúc động. Ngủ đi, Harry! không chỉ là câu chuyện về số phận một con vật bị bỏ rơi, mà còn mang ý nghĩa phản biện xã hội và sinh thái: đôi khi vì mưu sinh, con người vô tình đẩy thiên nhiên vào thế đối trọng với chính mình. Tác phẩm cũng lên tiếng trước sự bào mòn của thiện lương, đồng thời khơi dậy thông điệp sống chân thành, nghĩa hiệp, tự trọng, biết yêu lao động và biết trân trọng muôn loài.

Bằng lối viết dung dị mà giàu sức lay động, vận dụng linh hoạt thủ pháp nhân hóa và ẩn dụ, cùng sự am hiểu tinh tế về tập tính loài vật, Ngủ đi, Harry! (Nhà xuất bản Dân trí, 2026) cho thấy một bước tiến mới trong sáng tác của Vũ Ngọc Giao. Đây là cuốn sách dành cho mọi lứa tuổi, để đọc và để lặng đi, suy ngẫm.